Redüktör Nedir?
Redüktör, çıkış momenti artırmak veya bir motor hızını değiştirmek için kullanılan mekanik bir sistemdir. Redüktörün çıkış momenti, redüktörün yapısındaki dişlilerin oranlarına ve bağlı olduğu motorun gücüne bağlı olarak değişkendir.
Redüktörlerin Fiziksel Özellikleri
Redüktörlerin fiziksel özellikleri üreticiler arasındaki farklılıklardan dolayı türden türe değişkenlik gösterebilir. Dişli kutuları, demir, alüminyum ve pirinç gibi malzemelerden imal edilirler. Bunun yanı sıra bazı özel tip redüktörlerde düz dişliler polikarbonat ya da naylon gibi plastik malzemelerden de yapılmaktadır. Kullanılan ham maddelerin dışında, redüktörün dişlilerinin yapısı, sistemin genel verimi, tork ve hız konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Düz dişli redüktörler genellikle düşük hızlı uygulamalarda kullanılmaktadır. Bu tip redüktörler gürültülü olabilir ve düşük verimlidirler. Helisel redüktörler genellikle yüksek hızlı uygulamalarda kullanılır. Bu redüktörler düz dişli olanlara oranla operasyonel anlamda daha sessizdirler ve verimlilikleri daha yüksektir.
Redüktörler genel olarak sahip oldukları dişli tiplerine göre sınıflandırılırlar.
Helisel dişli redüktörler
Sonsuz dişli redüktörler
Konik dişli redüktörler
Planet dişli redüktörler
Bu genel sınıflandırmanın altında gövde yapılarına ve kullanım alanlarına göre isimlendirmelerde yapılmaktadır.
Gövde yapılarına göre;
Ayaklı helisel dişli redüktörler
Flanşlı helisel dişli redüktörler
Paralel milli helisel dişli redüktörler
Yatık tip redüktörler vb.
Kullanım alanlarına göre;
Vinç redüktörleri
Ekstruder redüktörler
Testere redüktörleri
Kovalı elevatör redüktörleri
Karıştırıcı redüktörleri vb.
Dünyada üretilen dişli birçok redüktör türü vardır.Çeşitli şanzıman türlerinden hangisini seçeceğiniz tamamen uygulamanıza bağlıdır. Redüktörler; çeşitli boyutlarda, değişik dişli oranlarında, değişik verimlilikte ve tepki özelliklerinde olabilir. Bu tasarım faktörleri tüm redüktör performansını ve maliyetini etkileyecektir.Piyasada genel olarak bulabileceğiniz temel redüktör tiplerini şu şekilde sıralayabiliriz :
Konik Redüktör, Konik Dişli: Düz veya spiral diş olmak üzere iki tip konik dişli türü vardır. Düz konik dişli ; düz ve konik dişlere sahiptir ve düşük hızlar gerektiren uygulamalarda kullanılır. Spiral konik dişliler ise kavisli ve eğik dişlere sahiptir ve yüksek performanslı, yüksek hızlı uygulamalar gerektiren uygulamalarda kullanılır.
Konik Dişli Redüktör Avantajları
Dik açılı yapılandırma
Yüksek Dayanıklılık
Helis Dişliler: Helisel dişlilerde, dişlerin her biri arasında kademeli temasa izin verilir açılarda açılmıştır. Bu yenilik düzgün ve sessiz bir çalışma sağlar. Helisel dişli redüktörler genellikle yüksek tork ve verim ihtiyacı olan uygulamalarda kullanılır.
Helis Dişli Redüktörlerin Avantajları
Düzgün ve sessiz çalışma
Yüksek verimlilik
Yüksek tork
Sonsuz Vidalı Redüktörler, Sonsuz Dişliler : Sonsuz dişliler düşük gürültü seviyesi ve bakım gerektirmeyen, düşük yüksek darbeye dayanacak redüktörlerdir ve diğer dişli türlerine göre daha az verimlidir. Sonsuz dişli dik açılı konfigürasyonlarda kullanılabilir.
Sonsuz Dişli Redüktörlerin Avantajları
Yüksek hassasiyetli
Dik açılı yapılandırılmaları
Düşük ses
Bakım gerektirmemeleri
Redüktör seçimi nasıl yapılmalıdır?
Bir redüktör seçimi yaparken birçok faktör göz önüne alınmalıdır. Öncelikle gereksinimler sonrasında uygulamaya müsait optimum veriler eşliğinde seçim yapılmalıdır. Redüktör seçimindeki temel faktörlerden bazıları şunlardır :
– Dişli Oranı
Dişli oranı, iki farklı diş sayısına sahip dişli arasındaki ilişki olarak tanımlanır. Genellikle, bir dişlinin sahip olduğu diş sayısı, çevresi ile orantılıdır. Bu, daha büyük bir çevreye sahip dişlinin fazla dişe sahip olacağı anlamına gelir ve bu nedenle, iki dişli çevresi arasındaki ilişki de doğru bir dişli oranı verebilir. Örnek olarak bir dişlinin 12 dişi varken bir diğer dişlinin 36 diş varsa, dişli oranı 3:1 olacaktır.
– Çıkış Tork
Çıkış torku kullanılan dişli oranı bağlıdır. Yüksek çıkış tork elde etmek için, büyük bir dişli oranı seçilir. Büyük bir dişli oranı ile motorun çıkış mili hızı düşürülür, daha düşük dişli oranı ile ise, daha küçük bir çıkış tork değeri elde edilir. Kısacası; tork ve hız birbirlerine ters orantılı büyüklüklerdir.
– Devir (RPM)
Bir redüktörün devri, dişli sisteminin dişli oranı ile orantılıdır. Giriş dişlisi, çıkış dişlisi ve/veya daha fazla diş varsa tüm bu dişliler rasındaki aktarma oranı ya da tahvil, redüktörün çıkış devrini bire bir etkileyecektir. Genel anlamda redüktörün çıkış devri, giriş devrinin tahvil oranına oranı şeklinde tanımlanır.
– Dişli Yapısı
Dişli yapısı, redüktörün tasarımı üzerinde çeşitli avantajlar ve aynı zamanda da dezavantajlar getirmektedir. Güç aktarımının verimliliği ve kompakt dizayn hem benzersiz kombinasyonu hem de daha düşük verim kaybını sağlar. Uygulamamıza uygun redüktör seçimini yaparken kullanacağımız redüktörün dişli yapısını mutlak surette göz önüne almalıyız, çünkü yukarıda da bahsettiğim gibi bu seçim sizin verimliliğinizi ve öte yandan kayıplarınızı bire bir olarak etkilemektedir.



